Stelling van de week: Vrijwilliger ben je voor de club, niet boven de club
Vrijwilligers zijn de motor van het amateurvoetbal. Zonder mensen die bardiensten draaien, lijnen kalken, pupillen rijden, shirts wassen of de administratie doen, valt een vereniging stil. Dat weet iedereen. Maar juist omdat vrijwilligers onmisbaar zijn, ontstaat er binnen veel clubs soms een gevaarlijke situatie: vrijwilligers die zichzelf groter gaan voelen dan de vereniging.
En laten we daar eens eerlijk over zijn: bijna iedere club kent ze..de vrijwilliger met de grote bos sleutels. De man of vrouw die overal iets van vindt. Die denkt speciale rechten te hebben omdat hij “altijd aanwezig” is. Die zich gedraagt alsof de kantine, de bestuurskamer of zelfs de hele vereniging van hem of haar is. Niet zelden zijn het mensen die jarenlang veel hebben gedaan voor een club en daardoor langzaam een positie hebben opgebouwd waarin niemand ze nog durft tegen te spreken. Dat is geen kracht van een vereniging. Dat is juist een probleem.
Vrijwilligerswerk hoort te draaien om dienstbaarheid aan de club. Niet om macht, status of invloed. Natuurlijk mag waardering bestaan. Natuurlijk mogen mensen die jarenlang klaarstaan best eens in het zonnetje worden gezet. Maar waardering is iets anders dan onaantastbaarheid. Want zodra een vrijwilliger denkt dat de regels voor hem niet meer gelden, ontstaat er een ongezonde cultuur.
Dan krijg je situaties waarin leden zich niet meer welkom voelen. Waar nieuwe vrijwilligers afhaken omdat ze constant worden gecorrigeerd door dezelfde “clubbaas”. Waar jeugdspelers, ouders of trainers het gevoel krijgen dat een vereniging niet van iedereen is, maar van een klein groepje mensen dat de dienst uitmaakt. En het ergste is misschien nog wel dat verenigingen dit vaak laten gebeuren. Uit angst.
Want ja, die vrijwilliger doet veel. Misschien zelfs te veel. En dus denken besturen: laat maar gaan, straks stopt hij ermee. Vervolgens krijgt iemand vrij spel. Gedrag dat normaal nooit geaccepteerd zou worden, wordt ineens gedoogd omdat iemand belangrijk wordt gemaakt door zijn inzet. Maar daar gaat het mis. Want geen enkele vrijwilliger is groter dan de club.
Niet degene die iedere zaterdag achter de bar staat. Niet degene die alle sleutels beheert. Niet degene die al dertig jaar op het sportpark rondloopt alsof hij eigenaar van het complex is. Een vereniging hoort van iedereen te zijn. Van leden, supporters, jeugdspelers, ouders, trainers én vrijwilligers. Zodra één persoon zich boven de rest plaatst, verdwijnt dat verenigingsgevoel. En dat zie je vaker dan mensen willen toegeven.
Vrijwilligers die bepalen wie ergens wel of niet mag zitten. Die vinden dat bepaalde spelers of ouders “hun mond moeten houden”. Die denken trainers te kunnen vertellen hoe ze hun werk moeten doen. Of nog erger: vrijwilligers die hun positie gebruiken om mensen weg te pesten of klein te maken. Dat gebeurt echt.
Niet altijd openlijk, maar vaak subtiel. Een sneer hier. Een neerbuigende opmerking daar. Een houding van: “zonder mij bestaat deze club niet.” Terwijl juist dát soort gedrag ervoor zorgt dat clubs langzaam kapotgaan van binnenuit.
Want mensen komen naar een vereniging voor plezier, saamhorigheid en ontspanning. Niet om terecht te komen in een omgeving waar een paar mensen zich belangrijker voelen dan de rest. Daarom moeten verenigingen veel harder durven optreden tegen dit gedrag.
En nee, dat betekent niet dat je vrijwilligers niet waardeert. Integendeel zelfs. Goede vrijwilligers zijn goud waard. Maar waardering mag nooit veranderen in afhankelijkheid. Zodra een bestuur bang wordt om iemand aan te spreken omdat diegene anders misschien stopt, heeft de vereniging een probleem gecreëerd.
Een gezonde club heeft duidelijke grenzen. Iedereen binnen een vereniging moet aanspreekbaar blijven. Ook de vrijwilliger die al twintig jaar rondloopt. Ook degene die “alles regelt”. Respect verdien je niet door macht uit te oefenen, maar door normaal met mensen om te gaan.
Opvallend genoeg zijn de beste vrijwilligers vaak juist de mensen die zichzelf helemaal niet belangrijk vinden. De stille krachten. Mensen die iets doen omdat ze hart hebben voor de club. Die helpen zonder aandacht te vragen. Die begrijpen dat een vereniging draait op samenwerking en niet op ego’s. Dat zijn de vrijwilligers waar clubs écht op bouwen. Niet de mensen die denken dat een sleutelbos automatisch gezag geeft.
Want laten we eerlijk zijn: een vereniging is geen persoonlijk koninkrijk. Niemand krijgt een speciale status omdat hij vaker aanwezig is dan een ander. Vrijwilligerswerk is geen machtspositie. Het is een bijdrage aan iets wat van iedereen is. En misschien moeten clubs zichzelf daar vaker aan herinneren.
Want zolang verenigingen gedrag blijven accepteren uit angst om vrijwilligers kwijt te raken, blijft dezelfde cultuur bestaan. Dan blijven mensen weggaan omdat ze zich niet prettig voelen. Dan blijven nieuwe vrijwilligers afhaken omdat ze merken dat sommige figuren onaantastbaar denken te zijn. Dat is schadelijk. Niet alleen voor de sfeer, maar uiteindelijk ook voor de toekomst van een vereniging.
Want een club overleeft nooit op één vrijwilliger. Een club overleeft op saamhorigheid. Op mensen die samen iets willen opbouwen zonder zichzelf belangrijker te maken dan de rest. Zodra iemand gaat denken dat de club zonder hem niet kan bestaan, moet er ergens een alarmbel afgaan. Want de mooiste vrijwilligers zijn niet degenen die het hardst roepen hoeveel ze doen. Maar degenen die het doen voor de club, en niet voor zichzelf.
En laten we daar eens eerlijk over zijn: bijna iedere club kent ze..de vrijwilliger met de grote bos sleutels. De man of vrouw die overal iets van vindt. Die denkt speciale rechten te hebben omdat hij “altijd aanwezig” is. Die zich gedraagt alsof de kantine, de bestuurskamer of zelfs de hele vereniging van hem of haar is. Niet zelden zijn het mensen die jarenlang veel hebben gedaan voor een club en daardoor langzaam een positie hebben opgebouwd waarin niemand ze nog durft tegen te spreken. Dat is geen kracht van een vereniging. Dat is juist een probleem.
Vrijwilligerswerk hoort te draaien om dienstbaarheid aan de club. Niet om macht, status of invloed. Natuurlijk mag waardering bestaan. Natuurlijk mogen mensen die jarenlang klaarstaan best eens in het zonnetje worden gezet. Maar waardering is iets anders dan onaantastbaarheid. Want zodra een vrijwilliger denkt dat de regels voor hem niet meer gelden, ontstaat er een ongezonde cultuur.
Dan krijg je situaties waarin leden zich niet meer welkom voelen. Waar nieuwe vrijwilligers afhaken omdat ze constant worden gecorrigeerd door dezelfde “clubbaas”. Waar jeugdspelers, ouders of trainers het gevoel krijgen dat een vereniging niet van iedereen is, maar van een klein groepje mensen dat de dienst uitmaakt. En het ergste is misschien nog wel dat verenigingen dit vaak laten gebeuren. Uit angst.
Want ja, die vrijwilliger doet veel. Misschien zelfs te veel. En dus denken besturen: laat maar gaan, straks stopt hij ermee. Vervolgens krijgt iemand vrij spel. Gedrag dat normaal nooit geaccepteerd zou worden, wordt ineens gedoogd omdat iemand belangrijk wordt gemaakt door zijn inzet. Maar daar gaat het mis. Want geen enkele vrijwilliger is groter dan de club.
Niet degene die iedere zaterdag achter de bar staat. Niet degene die alle sleutels beheert. Niet degene die al dertig jaar op het sportpark rondloopt alsof hij eigenaar van het complex is. Een vereniging hoort van iedereen te zijn. Van leden, supporters, jeugdspelers, ouders, trainers én vrijwilligers. Zodra één persoon zich boven de rest plaatst, verdwijnt dat verenigingsgevoel. En dat zie je vaker dan mensen willen toegeven.
Vrijwilligers die bepalen wie ergens wel of niet mag zitten. Die vinden dat bepaalde spelers of ouders “hun mond moeten houden”. Die denken trainers te kunnen vertellen hoe ze hun werk moeten doen. Of nog erger: vrijwilligers die hun positie gebruiken om mensen weg te pesten of klein te maken. Dat gebeurt echt.
Niet altijd openlijk, maar vaak subtiel. Een sneer hier. Een neerbuigende opmerking daar. Een houding van: “zonder mij bestaat deze club niet.” Terwijl juist dát soort gedrag ervoor zorgt dat clubs langzaam kapotgaan van binnenuit.
Want mensen komen naar een vereniging voor plezier, saamhorigheid en ontspanning. Niet om terecht te komen in een omgeving waar een paar mensen zich belangrijker voelen dan de rest. Daarom moeten verenigingen veel harder durven optreden tegen dit gedrag.
En nee, dat betekent niet dat je vrijwilligers niet waardeert. Integendeel zelfs. Goede vrijwilligers zijn goud waard. Maar waardering mag nooit veranderen in afhankelijkheid. Zodra een bestuur bang wordt om iemand aan te spreken omdat diegene anders misschien stopt, heeft de vereniging een probleem gecreëerd.
Een gezonde club heeft duidelijke grenzen. Iedereen binnen een vereniging moet aanspreekbaar blijven. Ook de vrijwilliger die al twintig jaar rondloopt. Ook degene die “alles regelt”. Respect verdien je niet door macht uit te oefenen, maar door normaal met mensen om te gaan.
Opvallend genoeg zijn de beste vrijwilligers vaak juist de mensen die zichzelf helemaal niet belangrijk vinden. De stille krachten. Mensen die iets doen omdat ze hart hebben voor de club. Die helpen zonder aandacht te vragen. Die begrijpen dat een vereniging draait op samenwerking en niet op ego’s. Dat zijn de vrijwilligers waar clubs écht op bouwen. Niet de mensen die denken dat een sleutelbos automatisch gezag geeft.
Want laten we eerlijk zijn: een vereniging is geen persoonlijk koninkrijk. Niemand krijgt een speciale status omdat hij vaker aanwezig is dan een ander. Vrijwilligerswerk is geen machtspositie. Het is een bijdrage aan iets wat van iedereen is. En misschien moeten clubs zichzelf daar vaker aan herinneren.
Want zolang verenigingen gedrag blijven accepteren uit angst om vrijwilligers kwijt te raken, blijft dezelfde cultuur bestaan. Dan blijven mensen weggaan omdat ze zich niet prettig voelen. Dan blijven nieuwe vrijwilligers afhaken omdat ze merken dat sommige figuren onaantastbaar denken te zijn. Dat is schadelijk. Niet alleen voor de sfeer, maar uiteindelijk ook voor de toekomst van een vereniging.
Want een club overleeft nooit op één vrijwilliger. Een club overleeft op saamhorigheid. Op mensen die samen iets willen opbouwen zonder zichzelf belangrijker te maken dan de rest. Zodra iemand gaat denken dat de club zonder hem niet kan bestaan, moet er ergens een alarmbel afgaan. Want de mooiste vrijwilligers zijn niet degenen die het hardst roepen hoeveel ze doen. Maar degenen die het doen voor de club, en niet voor zichzelf.
