Man van de Wedstrijd: Scheidsrechter Jan Kuipers , een arbiter zonder kapsones

Geschreven door Johan Staal op . Geplaatst in Even na praten

Iedere voetballiefhebber kent het ritueel. Na afloop van een wedstrijd, op de fiets richting huis of achter het stuur van de auto, wordt het duel nog eens rustig herbeleefd. De passes, de tackles, de duels, de doelpunten. Momenten worden opnieuw afgespeeld, soms mooier gemaakt dan ze waren, soms genadeloos gefileerd. En steevast komt die ene vraag voorbij: wie was vandaag de man van de wedstrijd?
Soms is dat de spits met een schitterende goal of een beslissende assist. Soms de verdediger die alles wegkopt wat los en vast zit en zijn directe tegenstander tot wanhoop drijft. En heel af en toe is het een middenvelder. Zo’n speler die zich in stilte kapot werkt, nauwelijks in de statistieken terug te vinden is, maar wiens afwezigheid je onmiddellijk zou voelen. De spelers die trainers koesteren, maar die na afloop vaak onopgemerkt richting kleedkamer verdwijnen. Maar soms is de man van de wedstrijd iemand die niet eens een bal heeft geraakt.


logo


De naam van scheidsrechter Jan Kuipers wil sinds maandag 30 maart maar niet uit mijn hoofd verdwijnen.De mail die maandagochtend in mijn mailbox verscheen, maakte diepe indruk. Niet alleen door de  die zich in en rond het ‘Champions League’-duel tussen Usquert en Woltersum hadden afgespeeld, maar vooral door het persoonlijke verhaal dat eraan ten grondslag lag. Een verhaal dat het voetbal voor even volledig relativeert.

Jan en Hilly Kuipers zijn al jarenlang vertrouwde gezichten op de sportcomplexen in Noord-Nederland. Jan als scheidsrechter, Hilly als zijn steun en toeverlaat langs de lijn. In mijn inmiddels achttien jaar als verslaggever ben ik hen met regelmaat tegengekomen. En nooit was dat vervelend. Integendeel.

Jan Kuipers is een man zonder kapsones. Geen arbiter die zich groter voordoet dan hij is, geen man die geniet van macht of autoriteit. Wat hij wél is: een liefhebber. Iemand die het voetbal ademt en die er simpelweg van houdt om op zondagmiddag ergens op een veld te staan en zijn steentje bij te dragen aan een wedstrijd. Of dat nu in de kelderklasse is of bij een beladen derby: voor Jan maakt het weinig verschil.

Hij is van het soort scheidsrechters dat zelden ‘nee’ zegt. Niet omdat hij niet anders durft, maar omdat hij het simpelweg niet wíl. Fluiten is zijn hobby, zijn passie. Iets waar hij energie van krijgt. En die ruimte om dat te doen, krijgt hij al jaren van één persoon in het bijzonder: zijn vrouw Hilly.

Wie Jan zegt, zegt Hilly. Onlosmakelijk met elkaar verbonden. Waar Jan op het veld staat, zit Hilly vaak langs de lijn. Weer of geen weer. Een vast gezicht, een vertrouwd beeld. Iemand die erbij hoort, zonder ooit op de voorgrond te treden.

Juist daarom kwam het nieuws in september 2025 zo hard binnen. Bij Hilly werd longkanker geconstateerd. Een boodschap die je wereld stilzet. Alles wat vanzelfsprekend was, wordt ineens onzeker. Prioriteiten verschuiven, perspectieven veranderen.

Voor Jan was de reactie helder en begrijpelijk: hij wilde per direct stoppen met fluiten. Het voetbal, hoe mooi ook, werd in één klap bijzaak. Er waren belangrijkere dingen. Hij wilde er zijn voor Hilly, voor zijn gezin, voor alles wat er op hen afkwam.

Maar waar Jan wilde stoppen, was het juist Hilly die dat niet wilde laten gebeuren.

Zij was degene die ervoor ging liggen. Die hem overtuigde om door te gaan. Omdat ze wist wat het fluiten voor hem betekende. Omdat ze hem die uitlaatklep gunde, juist in een periode waarin alles zo zwaar en onzeker was.

Het zegt alles over hun band. Over liefde, over elkaar iets gunnen, zelfs – of misschien juist – in de moeilijkste tijden.

En dus stond Jan Kuipers afgelopen zondag ‘gewoon’ op het veld in Usquert. Als scheidsrechter van een wedstrijd die door velen gekscherend als een ‘Champions League’-affiche werd bestempeld. Een duel met alles erop en eraan: strijd, beleving, emotie.

Heel eerlijk: in die negentig minuten heb ik niets aan hem gemerkt. Geen moment. Hij floot zoals hij altijd fluit. Rustig, beheerst, betrokken. Zoals we hem kennen.

Maar wat we op dat moment niet wisten, was dat er langs de lijn iemand zat die minstens zo belangrijk was als welke speler dan ook op het veld. Hilly, dik ingepakt tegen de kou. Ogenschijnlijk een toeschouwer zoals zovelen. Maar in werkelijkheid iemand die een veel zwaardere wedstrijd speelde dan alle 22 spelers bij elkaar.

Pas de volgende ochtend, via de mail van Jan, viel alles op zijn plek.

Ineens kreeg die zondagmiddag een totaal andere lading. Ineens werd duidelijk wat er zich achter de schermen had afgespeeld. Hoe bijzonder het was dat Jan daar stond. Hoe bijzonder het was dat Hilly daar zat.

Voetbal draait om winnen en verliezen. Om doelpunten en kansen. Om discussies over buitenspel en overtredingen. Maar soms, heel soms, herinnert het je eraan dat het uiteindelijk om iets anders gaat.

Om mensen. Om verhalen. Om de kracht om door te gaan, zelfs als het leven tegenzit.

Jan Kuipers was zondag misschien niet de man van de wedstrijd in de traditionele zin van het woord. Hij gaf geen assists, scoorde geen doelpunten en maakte geen sliding op de doellijn. Maar in alles wat er speelde, was hij dat misschien wel meer dan wie dan ook.

Niet vanwege wat hij op het veld deed, maar vanwege wat hij daarbuiten meedraagt.

Ik hoop oprecht dat we Jan en Hilly nog vaak tegenkomen op de sportcomplexen in Noord-Nederland. Dat ze, ondanks alles, samen blijven doen wat ze al zo lang doen. Aanwezig zijn. Onderdeel zijn van dat mooie, soms zo relativerende spelletje. En één ding is dan zeker: een praatje met beiden staat dan met stip op één.
Want sommige mensen verdienen het om even extra gezien te worden. Juist ook buiten de lijnen.

De