Dit was een weekend waarin een groter contrast bijna niet denkbaar was.

Wanneer je, zoals ik dit weekend, bij twee duels in het amateurvoetbal langs de lijn staat, is de verbazing vaak niet ver weg. Het is hier al vaker gezegd dat ik respect heb voor de scheidsrechter. Een scheidsrechter die ervoor zorgt dat er op zaterdag en zondag ook in onze regio gewoon gevoetbald kan worden. Zonder hen geen wedstrijd, geen strijd, geen emotie. Dat mag best eens benadrukt worden.






Zo was ik zaterdag bij het duel tussen SIOS en Holwierde in Sauwerd. Een wedstrijd tussen de nummer één en twee van de ranglijst. Dan weet je vooraf al dat er spanning op staat. Tel daar de weersomstandigheden bij op en de toestand van het hoofdveld in Sauwerd, en je weet dat het een pittige middag kan worden. Het waaide stevig, het veld was zwaar en hobbelig en het publiek stond dik ingepakt langs de lijn.

Enkele dagen eerder sprak ik SIOS-trainer Quincy Dijkstra. De jonge trainer gaf aan te hopen op een arbiter die de wedstrijd zou “begrijpen” en daar ook naar zou fluiten. Niet iemand die bij ieder duel fluit, maar iemand die aanvoelt wat een wedstrijd nodig heeft. Quincy werd zaterdag op zijn wenken bediend. Scheidsrechter Van der Molen uit Gerkesklooster floot een uitstekende wedstrijd. Vanaf het eerste fluitsignaal voelde je dat hij het duel onder controle had. Hij koos zijn momenten, liet waar mogelijk doorspelen en greep alleen in wanneer het echt nodig was.

Wat vooral opviel, was de rust die hij uitstraalde. Geen overdreven gebaren, geen onnodige kaarten, maar duidelijke communicatie. De spelers voelden dat haarfijn aan. Je merkte het aan de houding van beide ploegen. Er werd fel gespeeld, maar binnen de grenzen. Ook vanaf de bank bleef het rustig. Iedereen leek te begrijpen: met deze arbiter hoeven we geen verbale fratsen uit te halen. Hij ziet wat er gebeurt en handelt daar ook naar.

Zo werd het, ondanks de slechte omstandigheden, goed toeven in Sauwerd. Het publiek kreeg een aantrekkelijk duel voorgeschoteld waarin strijd en sportiviteit hand in hand gingen. Dat was de verdienste van beide ploegen, maar zeker ook van de scheidsrechter. Hij begreep dat een topper soms vraagt om gevoel voor de wedstrijd. Niet alles kapot fluiten, maar de wedstrijd laten leven.

Een dag later stond het duel tussen Usquert en FVV op het programma. Een wedstrijd in de vijfde klasse. Op papier minder aansprekend, maar voor de spelers minstens zo belangrijk. Alleen kreeg dit duel duidelijk geen arbiter van het niveau van een Van der Molen.

In Usquert liep een scheidsrechter rond die zelfs een neutrale toeschouwer wist te irriteren. Bij ieder wissewasje klonk het: “Ga eens voetballen, joh.” Bij het minste of geringste commentaar werd er driftig met een kaart gezwaaid. Dan denk je al snel: deze arbiter heeft zelf nooit gevoetbald. Hij kan geen wedstrijd lezen. En dat is misschien nog wel het belangrijkste onderdeel van het vak.

Het duel in Usquert was er één tussen twee ploegen waarvan veel spelers elkaar door en door kennen. Sommigen hebben samen in jeugdteams gespeeld, anderen komen elkaar wekelijks tegen in hun woonplaats. Dat geeft een wedstrijd een heel eigen dynamiek. Er wordt wat gezegd, er wordt gelachen, er wordt gemopperd, maar vaak is dat onderdeel van de onderlinge verstandhouding. Juist daar moet een scheidsrechter gevoel voor hebben.

Dat had de arbiter van dienst zich vooraf moeten realiseren. In plaats daarvan deed hij precies wat in deze wedstrijd niet nodig was: op alle slakken zout leggen. Iedere opmerking werd opgevat als protest. Iedere kleine overtreding werd opgeblazen tot een zwaar vergrijp. Daarmee haalde hij de angel niet uit de wedstrijd, maar gooide hij er juist olie op het vuur.

Je zag de frustratie groeien. Niet alleen bij spelers, maar ook bij trainers en supporters. En dat is zonde. Want ook dit duel had alles in zich om een mooie, sportieve wedstrijd te worden. Twee ploegen die willen voetballen, die elkaar kennen en respecteren. Maar een scheidsrechter die de wedstrijd niet aanvoelt, kan onbedoeld de sfeer volledig doen kantelen.

Begrijp me goed: ook deze arbiter staat daar vrijwillig. Ook hij offert zijn zondagmiddag op zodat anderen kunnen voetballen. Daar verdient hij respect voor. Maar respect werkt twee kanten op. Spelers mogen verwachten dat een scheidsrechter zich verdiept in het niveau en de aard van een wedstrijd. Dat hij niet alleen de regels kent, maar ook begrijpt wanneer hij moet ingrijpen en wanneer hij beter even kan laten begaan.

Het contrast tussen beide dagen kon bijna niet groter zijn. Zaterdag zag ik hoe een scheidsrechter een wedstrijd naar een hoger niveau tilt. Zondag zag ik hoe een arbiter, onbedoeld wellicht, een wedstrijd onnodig ingewikkeld maakt.

Misschien is dat wel de kern van het verhaal. Een goede scheidsrechter zorgt ervoor dat je hem na afloop nauwelijks hebt opgemerkt. Niet omdat hij niets heeft gedaan, maar omdat hij precies deed wat nodig was. En geen gram meer dan dat.