Schriftelijk afwerken: de grootste leugen van het amateurvoetbal
De KNVB presenteerde trots de nieuwste tuchtcijfers. Afgelopen seizoen werden 1.193 zware tuchtzaken behandeld. Dat zijn er 35 meer dan een jaar eerder en 113 meer dan twee seizoenen geleden. Maar, zo luidt de geruststellende conclusie, relatief gezien zijn de problemen niet toegenomen. Er werden immers ook meer wedstrijden gespeeld. Op papier klinkt dat logisch. In de praktijk is het complete onzin.
Want wie de wereld van de B-categorie in het seniorenvoetbal een beetje kent, weet dat die statistieken slechts een deel van het verhaal vertellen. Misschien zelfs niet eens het belangrijkste deel. De KNVB rekent met gespeelde wedstrijden. Maar ik kijk naar wedstrijden die nooit zijn gespeeld. En daar zit precies het probleem.
Iedereen die al jarenlang langs de amateurvelden loopt, weet hoe het werkt. Een elftal heeft te weinig spelers. Een tegenstander wil ook liever niet voetballen. Er wordt wat geregeld via een appje of een telefoontje. Vervolgens wordt de wedstrijd "schriftelijk afgewerkt". Op papier is alles keurig in orde. In werkelijkheid heeft niemand een bal geraakt. Dat gebeurt niet een paar keer per seizoen. Dat gebeurt structureel.
Sterker nog: ik durf de stelling aan dat er in vrijwel iedere seniorencompetitie in de B-categorie iedere seizoen minimaal vijftien wedstrijden op deze manier in de stand verdwijnen. Misschien zijn het er zelfs meer. Niemand die het precies weet. Juist omdat niemand het registreert. En dat is misschien wel de grootste blinde vlek van het amateurvoetbal. Want zolang deze wedstrijden administratief gewoon meetellen, ontstaat een volledig vertekend beeld. Dan lijkt het alsof de competitie netjes wordt afgewerkt, terwijl in werkelijkheid complete speelronden half leeg zijn.
De KNVB gebruikt vervolgens dat aantal wedstrijden weer als basis om allerlei conclusies te trekken. Maar hoe betrouwbaar zijn die conclusies eigenlijk? Als honderden wedstrijden feitelijk nooit gespeeld worden, kun je moeilijk volhouden dat je exact weet hoe het ervoor staat op de Nederlandse amateurvelden. Dat is geen statistiek. Dat heet jezelf voor de gek houden Het belachelijke is dat iedereen binnen het amateurvoetbal weet dat dit speelt. Bestuurders weten het. Trainer/leiders weten het. Spelers weten het. Alleen doen we met elkaar alsof het normaal is geworden.
En juist dát vind ik misschien nog wel het ergste. Want schriftelijk afwerken is allang geen uitzondering meer. Het is een geaccepteerd onderdeel van de competitie geworden. Een soort nooduitgang waar iedereen gebruik van maakt zodra het even lastig wordt. Te weinig spelers?
Schriftelijk afwerken. Geen zin om drie kwartier te rijden? Schriftelijk afwerken.
Een feestje? Schriftelijk afwerken. Blessuregolf? Schriftelijk afwerken. Het gemak waarmee dit gebeurt, zegt alles over hoe weinig waarde sommige verenigingen nog hechten aan een eerlijke competitie.
Natuurlijk begrijp ik dat het voetbal onder druk staat. Iedereen heeft het druk. Selecties worden kleiner. Het is steeds lastiger om ieder weekend elf of zestien spelers op de been te krijgen. Maar daar mag je best eerlijk over zijn. Wat niet eerlijk is, is doen alsof wedstrijden gespeeld zijn terwijl iedereen weet dat dat niet zo is.
En daar zit nog een tweede probleem. Er staat vrijwel geen enkele zichtbare sanctie op. Wie een wedstrijd schriftelijk afwerkt, loopt nauwelijks risico. Het is administratief geregeld en iedereen gaat weer over tot de orde van de dag.
Pas wanneer een ploeg daadwerkelijk niet opkomt en een TNO – Team Niet Opgekomen – krijgt, wordt het zichtbaar. En precies daar wringt de voetbalschoen.
Veel clubs vullen helemaal geen TNO in. Ze lossen het liever onderling op. Lekker makkelijk. Geen gedoe. Geen boete. Geen discussie. Maar daarmee houden ze wel een systeem in stand dat de competitie steeds verder uitholt. Misschien wordt het tijd dat verenigingen eens stoppen met elkaar de hand boven het hoofd houden.
Een TNO invullen is niet onaardig. Het is eerlijk. Want alleen wanneer zichtbaar wordt hoe vaak teams daadwerkelijk niet komen opdagen, ontstaat een realistisch beeld van de problemen. Zolang alles achter de schermen wordt weggepoetst, blijft de KNVB geloven dat de competitie prima draait. Dat is niet de schuld van de bond alleen. Ook de clubs houden deze schijnwerkelijkheid in stand. En vervolgens zijn we allemaal verbaasd als de bond cijfers presenteert waar niemand zich in herkent.
Het is een vicieuze cirkel. De bond ziet geen probleem. Clubs melden het probleem niet. Dus verandert er niets. En volgend seizoen begint dezelfde poppenkast opnieuw.
Ik voorspel nu alvast dat dit onderwerp ook komend seizoen weer tientallen keren voorbij zal komen. Niet omdat ik graag negatief ben. Niet omdat ik de KNVB wil afbranden. Maar omdat ik het amateurvoetbal serieus neem. Een competitie hoort gespeeld te worden op het veld. Niet achter een computerscherm. Niet met een telefoontje. Niet met een administratieve truc waardoor iedereen zijn handen in onschuld kan wassen. Zolang schriftelijk afwerken de normaalste zaak van de wereld blijft, blijft de B-categorie een competitie waarin de waarheid teveel en te vaak alleen nog op papier bestaat.
